woensdag 1 oktober 2014

Verhuis eens een stad

Wat als de funderingen van je stad beginnen te verzakken?
Geen paniek, verhuis gewoonweg de hele stad!

Dit staat het mijnstadje Kiruna te wachten. Kiruna is de meest noordelijke stad in Zweden, gelegen boven de poolcirkel op 67° noord. Het stadje dankt haar bestaan aan de lokale ijzerertsmijn, ’s werelds grootste ondergrondse mijncomplex. Het is het economische hart van de regio, dat al meer dan 100 jaar lang de grote meerderheid van de stadsbevolking tewerk stelt.

De exploitatie van de mijn maakt nu de verhuis van de stad Kiruna noodzakelijk. Een gedeelte van de funderingen van de stad is gaan barsten en staat op punt van instorting. Daarenboven wil het lokale mijnbedrijf dieper gaan graven, om nog 800 miljoen ton ijzererts te kunnen ontginnen.


Een project op grote schaal met hallucinante cijfers

De hele stad zal 3 kilometer oostwaarts verplaatst worden. In totaal zullen 23 000 inwoners moeten verhuizen, met letterlijk hun hele hebben en houden, huis inclusief. Sommige gebouwen zullen afgebroken worden en heropgebouwd op hun nieuwe locatie. Je zou het kunnen vergelijken met Ikea meubilair. Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn voor de authentieke, historische kerk van Kiruna. Deze werd gebouwd in 1912 en is Zwedens grootste houten bouwwerk. In 2001 ontving het nog de prijs van mooiste gebouw in heel Zweden.

Een stad verhuizen is hele opgave die een hele boel actoren omvat: stedenbouwkundigen, architecten, landschapsontwerpers, biologen, bouwkundig ingenieurs, bouwvakkers, sociaal antropologen… Het is ook een klus die je niet in 1 keer klaart. Er zal minstens 20 jaar over gaan om de hele stad te verplaatsen. Sommigen hebben het zelfs over 40 tot 50 jaar. Het stadscentrum en de winkelstraat zouden afgerond moeten zijn in 2018.

Dan hebben we het nog niet gehad over de immense kost van een dergelijk project. Het mijnbedrijf spendeerde al een dikke 4 biljoen Zweedse Kronen aan het project, en voorziet nóg een 7,5 biljoen. Zij kopen onder andere de huizen van de inwoners op, zodat de inwoners zelf een nieuwe thuis kunnen kopen in het ‘nieuwe’ Kiruna.


Een tweede kans tot ruimtelijke ordening

Eerlijk gezegd, Kiruna is vanuit toeristisch oogpunt niet bepaald de meest inspirerende Zweedse stad. Los van de kerk zijn er niet te veel opmerkelijke gebouwen of locaties te vinden. De hele verhuis betekent een enorme opportuniteit voor stedenbouwkundigen om Kiruna opnieuw te ontwerpen volgens de meest recente inzichten. Het stadsbestuur heeft dan ook een ontwerpwedstrijd georganiseerd, die werd gewonnen door het project ‘Kiruna 4 Ever’, door White Arkitekter AB.  

En wat met de inwoners van Kiruna? Hoe voelen zij zich bij het verlaten van hun oude vertrouwde hoekjes en straatjes? Allemaal prima! Ze zijn best tevreden met de verhuis. Ze ontvangen immers een mooie prijs voor hun woning, en kunnen verhuizen naar een stad met alle moderne, spiksplinternieuwe faciliteiten met oog voor duurzame ontwikkeling, en de nodige infrastructuur voor ontspanning, cultuur en sport. En de boost voor het lokale toerisme er nog bij!


Kiruna luchthaven is het startpunt van de meeste reizigers naar Zweeds Lapland. Ook de reizen met Xplore the North naar het ICEhotel van Jukkasjärvi, de Pinetree Lodge, en Abisko starten in Kiruna. Of neen, binnenkort starten deze in ‘nieuw’ Kiruna!