Posts weergeven met het label Sami. Alle posts weergeven
Posts weergeven met het label Sami. Alle posts weergeven

donderdag 20 augustus 2015

Zomer in't land / Herfst in Lapland

We mogen niet klagen, de zon liet zich al aardig veel zien boven de Lage Landen afgelopen zomer, en stilaan eind augustus blijft ze trouw van de partij. Het is lekker genieten van het terrasjesweer, de lange zwoele zomeravonden, de resem festivals en zondagse barbecues.




En terwijl de zomer bij ons vrolijk verder kabbelt, staat in Kiruna – Zweeds Lapland – dit weekend al de ‘Herfst Braderij’ op het programma. Alle artisanale producten worden in de kijker gezet, huisbereide patisserie, traditionele kledij, handgeweven tapijten, en veel meer. Het typische Sámi brood Gáhkku moet je geproefd hebben. De markt was ooit de laatste grote Sámi bijeenkomst van de zomer. Vanuit alle uithoeken konden de Sámi zich eind augustus nog sneeuwvrij verplaatsen naar Kiruna en terug, om handel te drijven, voorraden in te slaan voor de winter, en contacten te onderhouden. 

Hoog boven de poolcirkel zijn de dagen immers alweer goed aan het korten, temperaturen dalen, weldra verkleuren alle bladeren en begin september is het hartje herfst met prachtig rood-geel-oranje gekleurde loofbomen langsheen de oevers van de vele meren. Vervolgens gaat het kleurenspel verder in de lucht, en duiken de dansende groene noorderlichtsluiers weer op aan de nachtelijke hemel. Vanaf begin november is Lapland bedekt door een sneeuwtapijt, dat zal volharden tot eind april volgend jaar. Winter is coming…


Ook voor ons is de tijd gekomen om even weg te dromen naar die skilatten en gezellige winterjas ver weg op de zolder, om vooruit te blikken naar de plannen voor kerstmis dit jaar, en de schoolvakantie-agenda van de kinderen erbij te nemen. Wil je gaan reizen deze winter, dan wordt daar best stilaan even over nagedacht. Immers niet te vergeten, wil je richting het Hoge Noorden gaan reizen, dan ben je er beter snel bij! De schattige kleinschalige lodges waarin je wil logeren, raken immers snel volzet.


Doe zoals de Sámi en benut de laatste zonnedagen nuttig en in goed gezelschap. Schaar je vrienden of familie nog een keer rond de terrastafel, een glaasje wijn erbij en de reisbrochure naar Lapland, IJsland of Noorwegen. Een winterreis plannen was nog nooit zo zonnig. 


dinsdag 14 oktober 2014

Wat je nog niet wist over de Sámi

De Sámi liggen aan de oorsprong van de hele Scandinavische bevolking

Rond 11000 voor Christus smelten de Europese gletsjers vanaf de kustgebieden richting het binnenland, en de mens volgde. Het leven was hard gezien het arctische klimaat, maar de Sámi pasten zich aan hun omgeving aan. Ze kleedden zich in dierenhuiden en onderhielden een nomadische levensstijl, leefden in tipi-tenten en joegen op rendier, beer, eland, konijn en bever. Ook visvangst zorgde voor een mooie voedselvoorziening met zeehond en walvis aan de kust, en zalm en baars in het binnenland. Dat alles aangevuld met bosbessen.


Alles draait rond…rendieren!

Rendieren vormen het middelpunt van de Sámi cultuur. Voor duizenden jaren werd in het wild op deze dieren gejaagd, met zelfgemaakte wapens en vallen. Later werden de dieren gehoed in kuddes, en worden hun natuurlijke vijanden door de herders gecontroleerd. Vandaag de dag hoeden de Sámi nog steeds hun kuddes, die wel vrij in de natuur rondzwerven. Een herder herkent zijn kudde aan de insnijding in het oor van zijn dieren. 



In totaal, 100 000 Samen

Het merendeel van de Sámi, zo’n 50 000, wonen in Noorwegen. De overigen bevinden zich in Zweden, Finland en Rusland. Ongeveer 20 000 van hen spreken Samisch. Er bestaat geen Samische standaardtaal. Het gesproken Samisch kent vele, sterk verschillende, varianten verdeeld over een aantal aparte talen. Het Samisch is verwant aan het Fins en Ests en behoort tot de Finoegrische taalfamilie.




Sámi = democratie

Tegenwoordig is er zowel in NoorwegenZweden als Finland een Sámi parlement, het ‘Sameting’, dat bij de nationale overheden van de staten waaronder Lapland ressorteert, inspraak heeft in zaken die de Samen en hun woongebied betreffen.


Festivalitis

Heel karakteristiek is de Sámi muziek met het zingen van de ‘yoik’. Het zijn a cappella liederen gewoonlijk traag gezongen met emotionele teksten, zowel vrolijk, verdrietig als melancholisch. Op de vele festivals worden de verschillende Sámi gebruiken uitgebreid gevierd, bijvoorbeeld bij de lentemigratie van de rendieren richting de kust.

Rond de nationale dag van de Sámi, op 6 februari, wordt er telkens een festival georganiseerd gedurende een hele week. De week zit gevuld met activiteiten: rendierenrace, Sámi markt, kampioenschap lasso werpen, tentoonstellingen, en natuurlijk, muziek. 
In 2015 gaat het festival door van 1-9 februari in Tromso. 


Fashionably Sámi

Het authentieke kledingstuk is de Gakti, gemaakt van rendierleer en pezen. Tegenwoordig worden ook wel wol, katoen of zijde gebruikt. De boots worden van rendierleer en bont vervaardigd. Typisch is de gekrulde, opstaande tip. Daarnaast is de versierde riem met mes van rendiergewei een must bij de Sámi outfit. De versieringen, kleuren en patronen in de kledij tonen aan waar een persoon vandaan komt, of hij getrouwd is, en soms zelfs tot welke specifieke familie deze hoort. 

maandag 14 juli 2014

Ook de UNESCO vindt Lapland prachtig

De lijst is ellenlang, wie houdt het nog bij. Maar toch, de waarde van een benoeming tot ‘UNESCO werelderfgoedsite’ mag niet onderschat worden. Het betreft immers stuk voor stuk locaties over de hele wereld die van onschatbare waarde zijn voor de humaniteit. 
De UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) moedigt de identificatie, bescherming en bewaring van dit cultureel en natuurlijk erfgoed aan, zowel bij de overheden als bij de lokale bevolking zelf. Een benoeming van een locatie tot werelderfgoed, heeft dan ook het voordeel tot verplichte instandhouding van het erfgoed door de huidige en alle volgende generaties.

Lapland is als streek één van de veertien Zweedse werelderfgoedsites op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO, sinds 1996. Een bijzonderheid is de erkenning als combinatie van natuur-en cultuurerfgoed.

Het gebied bestaat uit 940 000 hectare, en omvat vier nationale parken: Muddus, Sarek, Padjelanta en Stora Sjöfallet, en twee natuurreservaten: Sjaunja en Stubba. Het gevarieerde landschap is gevormd door bergketens, gletsjers, hoogvlakten, oerbossen, taiga en toendra, bergmeren en een uitgebreide fauna en flora met bedreigde soorten.

Lapland werd opgenomen als werelderfgoedsite om verschillende redenen. De regio is van bijzondere universele waarde omwille van de lopende ecologische, geologische en biologische processen. Daarnaast is de variëteit aan natuurlijke fenomenen enorm, en is de natuur zeer divers met onder andere een populatie van ongeveer 100 bruine beren en alpiene flora.

Op cultureel vlak is Lapland van waarde dankzij de aanwezigheid van de Sámi sinds de prehistorie. Het is de grootste regio in de wereld met een voorvaderlijke manier van leven gebaseerd op de seizoensafhankelijke trek van kuddes rendieren tussen bergen en vlakten. De Sámi bewaren alle traditionele waarden met betrekking tot rendierhoeden, houthakken, vissen en jagen. 




Ziezo, alweer een extra motivatie om Lapland van je lijstje te schrappen. Als de UNESCO er vol van is, dan moet het wel waar zijn!