Berichten weergeven met het label cultuur. Alle berichten weergeven
Berichten weergeven met het label cultuur. Alle berichten weergeven

dinsdag 3 november 2015

Rendierencultuur in Lapland

De kerstman kan niet zonder, van hun leer worden schoenen gemaakt, zelfs op de menukaart in een Laps restaurant verschijnen ze. Rendieren zijn onmogelijk weg te denken uit de Sámi-cultuur. Ze zijn niet alleen schattig, maar ook essentieel! 


Voor de inheemse Sámi-bevolking in Lapland waren de rendieren de hoeksteen van hun bestaan. De dieren zorgden voor transport, warmte, voedsel en kleding in het uitdagende arctische klimaat. Van hun gewei werden werktuigen gemaakt, van hun huiden kleding, hun vlees werd verorberd en van hun beenderen werd soep getrokken. De Sámi waren nomaden en trokken met hun rendierenkudde rond tussen de meest voedzame regio’s. Hun hele bestaan was onlosmakelijk met de dieren verbonden. 

Rendieren zelf zijn perfect aangepast aan het koude klimaat. Zo veranderen hun hoeven naargelang het seizoen, om zo goed mogelijke grip te hebben op de aarde of in de sneeuw. Ook bestaat hun huid uit niet één maar twee lagen wol. Meteen het goede voorbeeld hoe iedereen zich hoort aan te kleden in Lapland! 

Alhoewel rendierhoeden vandaag geen levensnoodzakelijke activiteit meer is, blijft het een belangrijk onderdeel van de cultuur, en een waardevolle traditie om te koesteren. Kennis over het rendieren hoeden wordt nog steeds mondeling van generatie tot generatie doorgegeven. De terminologie die wordt gebruikt is erg specifiek, aangezien de autochtone Sámi tientallen woorden hadden voor sneeuw en ijs en andere natuurfenomenen. 

Er zijn gemiddeld 80000 Sámi-inwoners in de noordelijke provincies van Zweden, Noorwegen, Finland en Rusland. Ongeveer 10% van hen leeft vandaag van rendieren hoeden. Het is een hard leven in de wintermaanden, maar wordt hoog ingeschat aangezien het beroep essentieel is om de traditie te behouden. In sommige regio’s wordt rendieren hoeden bij wet alleen maar toegestaan aan Sámi. 

Parkeerplaats voor rendieren
De unieke Sámi-cultuur kan je tegenwoordig leren kennen in de rendierenboerderijen in Lapland. Je leert de levensstijl van de rendierherders kennen alsook allerlei weetjes over de dieren. Je mag vlak bij de dieren komen en hen zelfs voeren. Soms kan je zelfs in een slede achter het rendier een sledetocht doorheen de bossen maken, Rudolf trekt je met plezier vooruit!  


De vegetariërs haken hier best af… Rendiervlees is een specialiteit in Lapland. Het typische gerecht heet ‘suovas’ en dat zijn fijne stukjes licht gerookt rendiervlees. Traditie-gewijs dient dit bereid te worden boven het houtvuur, wat zorgt voor een intense smaak. Het vlees wordt geserveerd op een dun broodje met bessenjam. De maaltijd wordt vaak genoten in een tipi-tent, ook wel ‘lavvu’ genoemd. Je zit op een rendiervel rond het vuur in de gezellig warme tent, veel idyllischer kan het niet meer worden. Na de maaltijd volgt gewoonlijk een kop (straffe!) koffie, bereid in een tinnen koffiepot die boven het vuur wordt gehangen. 

Om zelf rendieren te ontmoeten reis je best een keertje naar Lapland af. Bijvoorbeeld via Laplandspecialist Xplore the North kan je advies verkrijgen hieromtrent, en een rendierenboerderij gaan bezoeken of een rit in de rendierslede maken. 



maandag 26 oktober 2015

Tónlist: een playlist 'made in Iceland'

It’s oh so quietOp het IJslandse platteland bij valavond tijdens een rustgevende avondwandeling op zoek naar noorderlicht

It’s oh so still 
Wanneer je kopje onder gaat in een heerlijke warm-water vijver

You’re all alone
Temidden van de desolate natuur omringd door enorme gletsjerkappen en uitgestrekte oceaan

And so peaceful until… 
De EyjafjällaJökull vulkaan hortend en spuwend tot uitbarsting komt
Een corona van aurora borealis boven je hoofd de hemel doet ontploffen in groen vuurwerk
Je op een steenworp van het denderende geraas van de Gullfoss waterval staat die zich met ongekende kracht in een metersdiepe canyon stort

You fall in love 
Met IJsland natuurlijk. 

Geen woorden meer nodig om aan te geven hoe nauw de IJslandse muziek en het onherbergzame landschap van haar moederland met elkaar verbonden zijn. De natuur inspireert! Enkele IJslandse bands misstaan dan ook niet op je playlist. Enkele tips!

Het is een klassieker voor een reden, post-rocker Sigur Rós heeft met 10 uitgebrachte albums het grootste palmares en wereldwijde bekendheid verworven. 



Ben je op zoek naar een dromerige tune voor je wekkergeluid in sprookjesachtige IJslandse sfeer, dan kan Jónsi’s Go Do tellen. Zelfs al ben je niet in IJsland, je waant je onmiddellijk in een magisch land vol elfen en trollen. Wist je dat de meerderheid van de IJslandse bevolking ook effectief gelooft in het bestaan van deze mythische figuren? 



Met een knaller van hun eerste hit ‘Little Talks’ kende iedereen in 2011 plots de band Of Monsters and Men. Debuutalbum My Head is an Animal  werd in 2012 wereldwijd uitgebracht, en in 2013 won de band de European Border Breakers Award. Deze worden jaarlijks uitgereikt aan tien jonge veelbelovende Europese artiesten die het jaar ervoor succesvol buiten de eigen landsgrenzen debuteerden. Ondertussen is ook het tweede album uit, en al hebben andere nummers veel minder naamsbekendheid dan topper ‘Little Talks’, het blijft dromerige on-the-road muziek. 


Heb je liever de minder bekende bands? Hierbij een greep uit de immer bewegende IJslandse muziek-scène.

Seabear – Arms

Plastik Joy – Barcelona






Bands uit IJsland brengen steeds opnieuw innoverende klanken en ritmes, en dat terwijl het land ook voortdurend evolueert door uitbarstende vulkanen, schuivende gletsjers en bewegende aardplaten. Grappig toch hoe zo opmerkelijk veel muzikale creativiteit ontstaat in het meest dun bevolkte land van Europa!
Beginnen en eindigen in stijl doen we met Björk natuurlijk, als sinds 1993 een vaststaande waarde in de IJslandse muziek. In 2015 lanceerde ze haar recentste album Vulnicura, het 20e uit haar carrière. Al kennen we de klassiekers beter natuurlijk. 



Een tekort aan IJslandse muziek op je radio is er dus allerminst! En heb je zelf even inspiratie nodig voor één van je projecten, dan weet je nu waar je heen moet! 

dinsdag 20 oktober 2015

aurora mythes & folklore

Sinds mensenheugenis, heeft het poollicht alle noordse volkeren geïntrigeerd, én afgeschrikt! En dat doet het vandaag nog steeds. Ook al kennen wij er nu de wetenschappelijk achtergrond voor, het blijft fascinerend dat er een voortdurend veranderend groen gordijn doorheen de hemel spartelt. Stel je even voor wat je daarvan moet denken als de wetenschap dit nog niet kan verklaren! Het einde van de wereld? De goden die ruzie maken, of net geesten die een feestje bouwen? Doorheen de geschiedenis kwamen de volkeren uit het noorden op met allerlei verklaringen.



De Eskimo’s en Indianen in Noord-Amerika geloofden dat het land en de zee van elkaar gescheiden waren door een enorme kloof, waarover een smal en gevaarlijk pad loopt, dat je naar de hemel brengt. Enkel zij die een vrijwillige of gewelddadige dood gestorven zijn, kunnen dit pad oversteken, en hun weg wordt verlicht door fakkels van de geesten, die hen de weg proberen wijzen. Dat is het licht van de aurora. Volgens hen kan je in de beweging het aurora zien dat de aangekomen nieuwkomers in de hemel feesten en voetbal spelen met een walrus-schedel.

De Indianen van Wisconsin dachten het de geesten waren van verslagen vijanden die wachten op wraak. De stam van de Point Barow Eskimo’s waren de enigen die ervan uitgingen dat het aurora een kwaad gegeven was, zij droegen messen bij zich op het aurora van zich af te vechten.

indianenstammen in Oost-Canada en Zuid-Oost Alaska gingen er van uit dat het noorderlicht dansende geesten van overleden mensen zijn. De Eskimo’s ten zuiden van de Yukon rivier, dachten dan weer dat het de feestende geesten van overleden dieren waren, zoals herten, zeehonden, zalmen en beluga’s.

Terwijl de meeste Eskimo’s ervan uit gingen dat het noorderlicht een feest is met voetbalspel van de menselijke geesten met een walrus-schedel als bal, gingen de Eskimo’s van het eiland Nunivak net uit van het omgekeerde: het zijn geesten van walrussen die voetballen met een menselijke schedel.

In Noord-Dakota dacht men dat het noorderlicht de vuren waren van dwergvolkeren ver weg in het Noorden. De dwergen zijn zo sterk dat ze walvissen met hun blote handen vangen, en hun blubber boven de vuren in een potje koken.

In het Fins dan, is de naam voor noorderlicht ‘revontulet’, wat geassocieerd is met de poolvos. Volgens een volksverhaal is de poolvos zo ver noord gelopen, dat het bont van zijn staart de bergen raakt waardoor er vonken de hemel in vliegen als noorderlicht. Een andere versie zegt dat de vos sneeuw omhoog gooit met zijn staart, en dat noorderlicht wordt.

De Sámi in Lapland geloofden simpelweg dat het de energie van de geesten van de overledenen waren. Wanneer er noorderlicht aan de hemel was, diende men zich respectvol en eerbiedig te gedragen en kinderen moesten zich rustig houden. Het was het ideale moment om conflicten bij te leggen. Een verkeerde attitude bij noorderlicht-activiteit, betekende ongeluk. Ook geloofde men dat je de lichten door te fluiten dichterbij kon lokken, en ze je mee met hen konden trekken.

In Groenland dacht men dat het de geesten waren van baby’s gestorven bij de geboorte. Een vrolijkere versie deed de ronde in Noorwegen, waar het licht de geesten van dansende, wuivende meiden voorstelde.

Wat moet een volk als de Romeinen wel niet gedacht hebben wanneer ze op veroveringstocht plots groene lichten aan de hemel zagen. Tacitus schreef in zijn bevindingen over Germanië neer, dat het noorderlicht de vuren van de Walkure waren die op hun paarden door de hemel rijden.

Afsluiten met een vrolijke interpretatie, die van de Algonquin indianen. Zij geloofden dat hun schepper Nanahbozho, eenmaal klaar met zijn schepping, naar het noorden reisde. Daar bouwt hij enorme vuren die zichtbaar zijn tot in het zuiden, om zijn volk aan zijn voortdurende liefde voor hen te herinneren.

Tegenwoordig kennen we jammer genoeg de wetenschappelijke verklaring van het noorderlicht. Neemt niet weg dat je er zelf een mooie betekenis aan kan geven, die geldt voor jou en de andere gelukkigen die het samen met jou bewonderen!

dinsdag 6 oktober 2015

Finnen en hun sauna



Als er één woordje uit de Fins taal is dat je vast en zeker kent, is het wel het woordje ‘sauna’. Iedereen kent het concept: lekker even alle stress uitzweten in een zeer warme kamer bij voorkeur in goed gezelschap en achteraf onder een koude douche of in het zwembad springen.

Maar is zo’n sauna nu echt zo populair als we denken?  





In Finland is een huis zonder sauna, zoals een café zonder bier of een pak friet zonder mayonaise.
Je vindt er eentje in appartementen, huizen, hotels, openbare zwembaden, zomerhuisjes, op boten en zelfs in bussen! Er is zelfs eentje in het Finse Parlement. Het kan dan ook ervaren worden als een heus event waar je met vrienden een volledige avond mee doorbrengt.

Er zijn zodanig veel sauna’s in Finland, dat de volledige Finse bevolking op hetzelfde moment een sauna kan nemen. Dit is toch indrukwekkend als je weet dat er ongeveer 5.5 miljoen Finnen rondlopen.

Het is zonder twijfel een brok Finse cultuur waar je niet omheen kan. Al eeuwen is het een plek waar je zowel mentaal als fysiek tot rust kan komen en je je volledig kan zuiveren. Het is iets dat van kleins af aan wordt meegegeven. Kinderen zetten hun eerste pasjes in de sauna als ze slechts een enkele maanden oud zijn en blijven dit doen hun hele leven lang. Samen naar de sauna gaan, creëert een band. Er wordt gediscussieerd over belangrijke onderwerpen. Sommigen zeggen zelfs dat grote beslissingen in de sauna worden genomen en niet in de vergaderzaal.

Je hebt twee verschillende soorten sauna’s:

De eerste is de sauna waarmee iedereen vertrouwd is. Het is een houten ruimte waarin een kachel staat met natuursteen in. Deze worden verwarmd met hout, gas of elektriciteit. Om de temperatuur te doen stijgen, moet je een schep water op de stenen gooien. Zeg wel gooien, als je het er gewoon op giet, kan het zijn dat je je verbrandt aan de hete stoom. Hier raken de stenen het vuur niet direct waardoor je bijna meteen van de sauna gebruik kan maken.

De andere sauna is de ‘savusauna’, of in het Nederlands een rooksauna. In deze sauna heb je een open kachel met stenen. In de kachel worden er houtblokken verbrand, en cirkelt de rook rond in de sauna vooraleer dat deze de sauna verlaat. Door de rook wordt de sauna aan de binnenkant volledig zwart. Pas als alle rookt uit de sauna verwijderd is, kan je er in plaatsnemen. Dit zou een reinigende werking hebben.

Na het nemen van een sauna moet je je ook afkoelen. Hiervoor zijn natuurlijk tal van mogelijkheden, afhankelijk van locatie tot locatie weliswaar. Zo kan het gaan van een simpele verkwikkende douche tot een winterse plons in een ijsgat van een meer of rivier, of in de sneeuw rollen. Nadat je voor wat verkoeling hebt gezorgd, zal je merken dat je de koude van buiten plots veel minder koud hebt en dat je zelf nog de tijd neemt om te zien hoe andere zich met wat tegenzin in het koude water laten zakken.

 Maar hoe neem je nu een echte Finse sauna?
  1. Allereerst: Een sauna en hygiëne zijn met elkaar verbonden. Bij het betreden van de sauna moet je je eerst douchen alvorens in de sauna binnen te gaan.
  2. Ga de sauna binnen en zet je neer op het niveau dat je zelf aangenaam vindt. Steeds in sessies van minimum 5 minuten.  Het laagste niveau is het koudste, aangezien warme lucht stijgt. Het belangrijkste is om naar je lichaam te luisteren. Is het te warm? Geen probleem. Ga gewoon terug naar buiten en neem een koude douche om je lichaam te laten afkoelen. Neem ook steeds een handdoek of matje mee om op te zitten.
  3.  Genoeg van de sauna? Laat je lichaam terug afkoelen en geniet van de frissere buitenlucht.
  4. Wanneer je mentaal klaar bent, neem je een koude douche of ga in een ijsput of rol je even door de sneeuw.
  5.  Na de verkwikkende afkoeling is het tijd om even tot rust te komen in de ontspanningsruimte en te relaxen.
  6.  Krijg je er niet genoeg van? Overloop bovenstaande stappen gewoon opnieuw! 

dinsdag 15 september 2015

Rondreizen in Zuidwest IJsland: overdag avontuurlijk onderweg en 's avonds nagenieten bij een goed glas wijn

IJsland in de winter, het is niet te avontuurlijk, niet te koud en niet te donker.
Op een week tijd zie je het ene adembenemende landschap na het andere, smul je van verzorgde diners, loop je op plaatsen waar je nooit had gedacht te lopen, sip je van je wijntje en bewonder je het noorderlicht. De ideale combinatie voor een winterreis is om overdag lekker uit te waaien met een prachtig uitzicht, in de wetenschap dat je ’s avonds naar je luxueuze hotel kan terugkeren. De reis werd getest- én goedgekeurd!

Dag 1 – aankomst in Keflavik

Bij landing op de luchthaven halen we onze stoere 4x4 huurwagen af. Na een uurtje rijden ben je al in het midden van het grote niets, nog even verder tuffen op de ringweg, en je komt aan bij luxelodge hotel Ranga. Een ruime kamer in landelijk houten interieur en heerlijke avondmaaltijd wacht ons op. Na de maaltijd nog even een verkenningstocht rondom het hotel. Uitzicht op de achterliggende vulkanen en een glimp noorderlicht zijn inbegrepen.



Dag 2 – de Golden Circle route

Op pad om enkele van IJslands bekendste sites te bezoeken. De Golden Circle is een lus langsheen 3 voorname plekken. Eerst en vooral het Thingvellir Nationaal Park, IJslands politieke en geologische geboorteplaats. Vervolgens de ‘gouden waterval’ Gullfoss, die met een enorme kracht in een smalle canyon dondert. Hier worden we verwacht voor de start van onze avontuurlijke sneeuwscootertocht. Een superjeep staat ons op te wachten op de parking naast de waterval. Na een hobbelige rit over gravelwegen en simpelweg ijs, zijn we aangekomen aan het vertrekpunt van de scooterrit, thermische overall aan en gas geven! Bij retour aan de Gullfoss vervolgen we de route naar Geysir, waar je bij benadering elke 6 minuten een witte straal kokend water 25 meter hoog de lucht in ziet schieten. De dag zit er al weer op, tijd om naar het hotel terug te keren en de cocktailkaart verder te verkennen. We wagen nog een uitje naar het observatorium van Hotel Ranga in de hoop op noorderlicht, maar met een sterrenhemel en maanlicht moeten we ons vanavond tevreden stellen.

Dag 3 – de zuidkust

Op tijd uit de veren vandaag om de zuidkust verder te verkennen. We aanschouwden vulkaantoppen, gletsjertongen, steile kliffen en zwarte stranden, alvorens aan het hoogtepunt van de dag te beginnen: een avontuurlijke gletsjerwandeling. Op stijgijzers en aan elkaar gebonden in cordee en overwonnen we de Sólheimajökull gletsjer, veilig en wel dankzij de degelijke begeleiding van de gids, want ervaring met gletsjerwandelen hadden we niet nodig. Terug aangekomen in het hotel besluiten we in de outdoor hot tub te gaan dobberen, alvorens aan te schuiven voor het diner van kabeljauwfillet met geroosterde bloemkool en asperges, op een bedje van waterkers en gerookte schelvis. Bewolking doet ons op tijd in bed belanden, geen noorderlichtkans vandaag.



Dag 4 – doorrit naar Snaefellsness

Vandaag gaan we voor romantisch avontuur, met de mystieke wandeling doorheen de ‘rokende vallei’. In de heuvels achter Hveragerdi slingert zich een pad pittig naar omhoog, langs kokende fumarolen, stomende beekjes en pruttelende zwavelpoelen, om na wat bochten en brugjes aan te komen bij een warmwaterriviertje. Dankzij de nuttige voorzieningen van omkleedschermen en een ponton, kan je gemakkelijk het water in. Even frisjes om in badkledij naar de oever te trippelen bij winterse temperaturen, al gaat dat snel over wanneer je je tenen in het 45 graden warme rivierwater stopt. Na onze ervaring met natuurlijk baden, trekken we verder richting Snaefellsnes. We lassen een culturele stop in voorbij Reykjavik, bij het ‘Settlement Centre’ te Borgarnes. Een entertainende expositie vertelt over het intrigerende vikingverleden van IJsland, 2 voorstellingen van 30 minuten weten onze aandacht vast te houden. We gaan door naar onze thuishaven voor de komende 3 nachten, het prachtig gelegen Hotel Budir. Aan de dinertafel kan het hoofdgerecht van zachte rundssteak ons bekoren, net zoals de formule ‘laat ons je wijn kiezen’, waarbij de sommelier ons de best bijpassende wijnen suggereert.

Dag 5 – vulkaan ontmoet walvis

Spek met eieren staat niet op de ontbijtkaart in IJsland, al kan het ontbijt in Budir onze buikjes alsnog goed vullen. We zetten koers verder naar het westen, met gezapige stops in piepkleine dorpjes met prachtige kustlijnen. Met links van ons steile kliffen en eindeloze oceaan, en rechts van ons de Snaefells vulkaan is het uitzicht op zijn minst boeiend te noemen. Aangekomen in Olafsvik ligt de boot voor de walvissafari klaar. We varen uit, in de hoop enkele dwergvinvissen, orka’s, potvissen, dolfijnen of misschien zelfs een blauwe vinvis te spotten. Na een woelige vaart is die missie toch grotendeels geslaagd en staat het geheugenkaartje van de fotocamera weer wat voller met pogingen-tot wildlife kiekjes. Dwars door binnenland Snaefellsnes rijden we terug naar Budir, een mooie rit als waardige afsluiter van de dag. Dat dachten we toen… want ’s avonds kregen we een nog veel mooiere noorderlichtshow te zien.  

Dag 6 – Snaefellsnes

Vandaag is het overige deel van Snaefellsnes aan de beurt, met schattige dorpjes, imposante basaltformaties en een aangename wandeling naar de kraterwand van een vulkaan. Mooi uitzicht en een klein beetje extase want niet onbelangrijk, we staan bovenop een vulkaankrater! Terug aangekomen in Budir wagen we ons aan de huisspecialiteit, Budir’s vissoep, een heerlijk romige zeevruchtensoepje, smaakt goed gevolgd door een glaasje witte wijn. 


Dag 7 – Blue Lagooning & citiy trippin’

We laten het ruige schiereiland achter ons, rijden Reykjavik voorbij, en gaan relaxen in de Blue Lagoon. Deze natuurlijke spa is waarschijnlijk IJslands meest populaire toeristische attractie, daar proberen we niet op te focussen, het baden is immers heerlijk. Na de middag trekken we helemaal ontspannen naar hoofdstad Reykjavik voor onze laatste avond op IJslandse bodem. Rondslenteren, even een kijkje nemen bij het Harpa concert gebouw, en op zoek naar een restaurantje voor het laatste avondmaal. 


De reis als pakket wordt aangeboden door Xplore the North. Er wordt gezorgd voor een vlot verloop, een routeboek dat ons van punt a naar b leidde met toeristische info & nuttige stops voor onderweg en leuke wandeltips. Veel gezien van het land met een betrouwbare wagen en vanuit comfortabele, charmante hotels met goede kansen op noorderlicht, kortom, een geslaagde reis. 

woensdag 2 september 2015

Iceland Airwaves Festival

Terwijl bij ons de festivalzomer stilaan op zijn einde loopt, telt Reykjavik in spanning af naar hun wereldbefaamde Iceland Airwaves festival, dat jaarlijks plaatsvindt begin november. Sinds 1999 ontvangt de meest noordelijke hoofdstad ter wereld een resem aan trendy up-coming bands op een rits locaties in de stad. Als afsluiter van een festivalavond heb je hier geen vuurwerk, wel noorderlicht!   


Het is 4 uur in de namiddag, je hebt al 5 hippe clubs in downtown Reykjavik ontdekt en 10 coole bands zien optreden. Je Facebook-account telt 15 nieuwe vrienden vanuit de hele wereld, en je hebt al 20 dates voor de volgende avond. Je hebt even nood aan frisse lucht, aan een after-party, aan je bed, je kan niet geloven dat je hier bent, je hebt al plannen om volgend jaar terug te keren. En hé, het is nog maar dag 1. Welkom.



Iceland Airwaves begon als een talentenjacht voor vertegenwoordigers van platenlabels, en vond plaats in een leegstaande vliegtuighangar. De afgelopen 16 jaar is het festival uitgegroeid tot dé referentie voor nieuwkomers op de internationale muziekscène. Met in 2015 een line-up van in totaal 126 bands kan je dit op zijn minst een grootschalige onderneming noemen. Alle ‘new-kids-on-the-block’ zijn aanwezig, frisse sounds en vers talent kleuren de kalender, dit is het hoogtepunt van het culturele jaar in Reykjavik.

Het festival gaat door van 4 tot 8 november 2015. Een ticket voor de 5 dagen kost 19900 IJslandse kronen, ongeveer € 135 is dat. De organisatie reikt ook combinatietickets met een internationale vlucht met Icelandair vanuit je thuisland aan. Wat wil je nog meer! Wees er snel bij, momenteel zijn de laatste tickets op de markt.

Koop je een ticket, dan heb je toegang  tot álle geplande concerten, en dat zijn er veel! Hou er wel rekening mee dat er voor sommige populaire concerten een ‘first-come-first-served’ regel geldt. Wil je bijvoorbeeld Hot Chip of John Grant zien, dan dien je op voorhand een ticket te gaan ophalen in het Harpa Concertgebouw, en je staat maar best als één van de eersten in de rij. Er wordt duidelijk geafficheerd waar je wanneer moet zijn om tickets te bemachtigen.

Niet alleen leer je een massa nieuwe muziek en nieuwe mensen kennen, Airwaves kan ook een ideaal excuus zijn om een groter stukje IJsland te verkennen. Geysirs, Blue Lagoon, vulkanen, je moet maar even blijven plakken om dit indrukwekkende IJslandse natuurgeweld mee te pikken. Spotify zorgt voor een Airwaves playlist voor onderweg, kwestie van in de sfeer te blijven! 




Je snapt het al, Iceland Airwaves is zonder twijfel het hipste weekendje weg op de internationale festivalkalender geworden, en daar wil je maar liefst een keertje bij zijn! 

donderdag 5 februari 2015

Noorder-lichtfestival

Het Lichtfestival in Gent was alweer een succesverhaal. Nooit geziene lichtshows-en animaties verlichtten het winterse historische stadscentrum, en de herinnering aan de levendige sfeer van de zomerse Gentse Feesten begon weer op te borrelen onder de mutsen van de vele bezoekers. Het concept van het Lichtfestival spreekt duidelijk tot de verbeelding van velen, want het was alweer op de koppen lopen. En hoewel het evenement in Gent nog maar een weekje achter de rug is, kan je dit weekend alweer elders de lichtjes gaan bewonderen.
Even overwippen naar Reykjavik!

In de meest noordelijke hoofdstad ter wereld, op 67° noord, worden van 5-8 februari de lange donkere winternachten verlicht door het jaarlijkse lichtfestival. Het belangrijkste doel is om de dramatische donkerte van de wintermaanden te doen vergeten, en de schoonheid van de Reykjavik in de schijnwerpers te zetten. Kwaliteit en diversiteit zijn de focus van het festival. Verschillende prominente gebouwen en excentrieke locaties in de stad worden op bijzondere wijze verlicht, om de bezoekers een ander perspectief op de stad aan te reiken.  Naast originele lichtspektakels, staan er ook een heleboel andere culturele evenementen op het programma. Zo zijn de thema-avonden van deze editie Museum Night  en Pool Night.
Meer dan 40 musea in Reykjavik zullen op 6 februari de deuren gratis openen tot middernacht, met interactieve events zoals de Museum Nigth Quiz. Op 7 februari blijven de geothermische zwembaden van Reykjavik open tot middernacht, met muziek, bijzondere verlichting en … de Pool Night Quiz!

Niet op de programmatie maar standaard eigen aan Reykjavik in de wintermaanden is het noorderlicht. Terwijl het lichtfestival volop de straten en pleinen van de stad doet bruisen, speelt er zich in de lucht een tweede, natuurlijke lichtshow af. Na middernacht, wanneer de artificiële verlichtingsinstallaties uitdoven, gaat het spektakel gewoonweg verder boven je hoofd.
The show must go on!

 Naast nachtelijke lichtjes is Reykjavik en omgeving ook overdag een betoverende bestemming. Het hippe stadscentrum ligt immers op een steenworp van IJslands ongerepte natuur. Overdag met een superjeep langs geysirs, gletjers en vulkanen, ’s avonds gezellig uit eten in één van de vele trendy restaurantjes van de hoofdstad -  die combinatie is wat een citytrip Reykjavik zo uniek maakt. En als gratis extra komt er dan nog eens het noorderlicht én lichtfestival bovenop.


We trekken massaal richting Gent om lichtjes te gaan bekijken, hoog tijd om hetzelfde te doen in Reykjavik!  

dinsdag 14 oktober 2014

Wat je nog niet wist over de Sámi

De Sámi liggen aan de oorsprong van de hele Scandinavische bevolking

Rond 11000 voor Christus smelten de Europese gletsjers vanaf de kustgebieden richting het binnenland, en de mens volgde. Het leven was hard gezien het arctische klimaat, maar de Sámi pasten zich aan hun omgeving aan. Ze kleedden zich in dierenhuiden en onderhielden een nomadische levensstijl, leefden in tipi-tenten en joegen op rendier, beer, eland, konijn en bever. Ook visvangst zorgde voor een mooie voedselvoorziening met zeehond en walvis aan de kust, en zalm en baars in het binnenland. Dat alles aangevuld met bosbessen.


Alles draait rond…rendieren!

Rendieren vormen het middelpunt van de Sámi cultuur. Voor duizenden jaren werd in het wild op deze dieren gejaagd, met zelfgemaakte wapens en vallen. Later werden de dieren gehoed in kuddes, en worden hun natuurlijke vijanden door de herders gecontroleerd. Vandaag de dag hoeden de Sámi nog steeds hun kuddes, die wel vrij in de natuur rondzwerven. Een herder herkent zijn kudde aan de insnijding in het oor van zijn dieren. 



In totaal, 100 000 Samen

Het merendeel van de Sámi, zo’n 50 000, wonen in Noorwegen. De overigen bevinden zich in Zweden, Finland en Rusland. Ongeveer 20 000 van hen spreken Samisch. Er bestaat geen Samische standaardtaal. Het gesproken Samisch kent vele, sterk verschillende, varianten verdeeld over een aantal aparte talen. Het Samisch is verwant aan het Fins en Ests en behoort tot de Finoegrische taalfamilie.




Sámi = democratie

Tegenwoordig is er zowel in NoorwegenZweden als Finland een Sámi parlement, het ‘Sameting’, dat bij de nationale overheden van de staten waaronder Lapland ressorteert, inspraak heeft in zaken die de Samen en hun woongebied betreffen.


Festivalitis

Heel karakteristiek is de Sámi muziek met het zingen van de ‘yoik’. Het zijn a cappella liederen gewoonlijk traag gezongen met emotionele teksten, zowel vrolijk, verdrietig als melancholisch. Op de vele festivals worden de verschillende Sámi gebruiken uitgebreid gevierd, bijvoorbeeld bij de lentemigratie van de rendieren richting de kust.

Rond de nationale dag van de Sámi, op 6 februari, wordt er telkens een festival georganiseerd gedurende een hele week. De week zit gevuld met activiteiten: rendierenrace, Sámi markt, kampioenschap lasso werpen, tentoonstellingen, en natuurlijk, muziek. 
In 2015 gaat het festival door van 1-9 februari in Tromso. 


Fashionably Sámi

Het authentieke kledingstuk is de Gakti, gemaakt van rendierleer en pezen. Tegenwoordig worden ook wel wol, katoen of zijde gebruikt. De boots worden van rendierleer en bont vervaardigd. Typisch is de gekrulde, opstaande tip. Daarnaast is de versierde riem met mes van rendiergewei een must bij de Sámi outfit. De versieringen, kleuren en patronen in de kledij tonen aan waar een persoon vandaan komt, of hij getrouwd is, en soms zelfs tot welke specifieke familie deze hoort. 

woensdag 1 oktober 2014

Verhuis eens een stad

Wat als de funderingen van je stad beginnen te verzakken?
Geen paniek, verhuis gewoonweg de hele stad!

Dit staat het mijnstadje Kiruna te wachten. Kiruna is de meest noordelijke stad in Zweden, gelegen boven de poolcirkel op 67° noord. Het stadje dankt haar bestaan aan de lokale ijzerertsmijn, ’s werelds grootste ondergrondse mijncomplex. Het is het economische hart van de regio, dat al meer dan 100 jaar lang de grote meerderheid van de stadsbevolking tewerk stelt.

De exploitatie van de mijn maakt nu de verhuis van de stad Kiruna noodzakelijk. Een gedeelte van de funderingen van de stad is gaan barsten en staat op punt van instorting. Daarenboven wil het lokale mijnbedrijf dieper gaan graven, om nog 800 miljoen ton ijzererts te kunnen ontginnen.


Een project op grote schaal met hallucinante cijfers

De hele stad zal 3 kilometer oostwaarts verplaatst worden. In totaal zullen 23 000 inwoners moeten verhuizen, met letterlijk hun hele hebben en houden, huis inclusief. Sommige gebouwen zullen afgebroken worden en heropgebouwd op hun nieuwe locatie. Je zou het kunnen vergelijken met Ikea meubilair. Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn voor de authentieke, historische kerk van Kiruna. Deze werd gebouwd in 1912 en is Zwedens grootste houten bouwwerk. In 2001 ontving het nog de prijs van mooiste gebouw in heel Zweden.

Een stad verhuizen is hele opgave die een hele boel actoren omvat: stedenbouwkundigen, architecten, landschapsontwerpers, biologen, bouwkundig ingenieurs, bouwvakkers, sociaal antropologen… Het is ook een klus die je niet in 1 keer klaart. Er zal minstens 20 jaar over gaan om de hele stad te verplaatsen. Sommigen hebben het zelfs over 40 tot 50 jaar. Het stadscentrum en de winkelstraat zouden afgerond moeten zijn in 2018.

Dan hebben we het nog niet gehad over de immense kost van een dergelijk project. Het mijnbedrijf spendeerde al een dikke 4 biljoen Zweedse Kronen aan het project, en voorziet nóg een 7,5 biljoen. Zij kopen onder andere de huizen van de inwoners op, zodat de inwoners zelf een nieuwe thuis kunnen kopen in het ‘nieuwe’ Kiruna.


Een tweede kans tot ruimtelijke ordening

Eerlijk gezegd, Kiruna is vanuit toeristisch oogpunt niet bepaald de meest inspirerende Zweedse stad. Los van de kerk zijn er niet te veel opmerkelijke gebouwen of locaties te vinden. De hele verhuis betekent een enorme opportuniteit voor stedenbouwkundigen om Kiruna opnieuw te ontwerpen volgens de meest recente inzichten. Het stadsbestuur heeft dan ook een ontwerpwedstrijd georganiseerd, die werd gewonnen door het project ‘Kiruna 4 Ever’, door White Arkitekter AB.  

En wat met de inwoners van Kiruna? Hoe voelen zij zich bij het verlaten van hun oude vertrouwde hoekjes en straatjes? Allemaal prima! Ze zijn best tevreden met de verhuis. Ze ontvangen immers een mooie prijs voor hun woning, en kunnen verhuizen naar een stad met alle moderne, spiksplinternieuwe faciliteiten met oog voor duurzame ontwikkeling, en de nodige infrastructuur voor ontspanning, cultuur en sport. En de boost voor het lokale toerisme er nog bij!


Kiruna luchthaven is het startpunt van de meeste reizigers naar Zweeds Lapland. Ook de reizen met Xplore the North naar het ICEhotel van Jukkasjärvi, de Pinetree Lodge, en Abisko starten in Kiruna. Of neen, binnenkort starten deze in ‘nieuw’ Kiruna! 

vrijdag 5 september 2014

De Finse taal - test jezelf!

De Finse taal, ofwel ‘what doesn’t kill you makes you stronger’

Het Fins behoort tot de Finno-Oegrische (Oeralische) talen, uit de familie van Oostzeefins. De meest nauw verwante talen zijn het Karelisch, Estisch en het Hongaars.

Fins wordt geschreven in het Latijnse alfabet, waaraan na de z drie tekens zijn toegevoegd: å, ä en ö. Typisch voor het Fins is het grote aantal klinkers tegenover medeklinkers. Zo komen de b, c, f, q, w, x en z in het Fins niet voor! Wel in de woorden die aan het Zweeds ontleend zijn. Er zijn 7 klinkers (a, e, i, o, u, y en ö) die zowel kort als lang gebruikt kunnen worden en bovendien gecombineerd kunnen worden tot een groot aantal tweeklanken. Er heerst klinkerharmonie, wat wil zeggen dat binnen een woord slechts klinkers uit één bepaalde categorie kunnen voorkomen: diegene die vooraan in de mond gevormd worden, en diegene die achteraan in de mond gevormd worden.

Omdat het Fins niet behoort tot de Indo-Europese talen wordt de grammatica erg lastig bevonden. Een aantal grammaticale eigenschappen zijn erg apart. Zo kunnen woorden verlengd worden door een keten van ‘aangeplakte’ elementen die bijvoorbeeld plaatsbepaling of bezit weergeven. Daarnaast zijn er maar liefst 15 naamvallen! 
De ontkenning in het Fins doet men aan de hand van een werkwoord, alsof het woord ‘niet’ vervoegd zou worden. Stel je dus iets voor als ‘ik niet lezen’, en ‘wij nieten lezen’

Ook het Zweeds is een officiële taal in Finland! Steden en straten hebben een Finse én en Zweedse naam, bijvoorbeeld Helsingfors in het Zweeds is Helsinki in het Fins.


Even kijken wat we er zonder te veel voorkennis van bakken: 

1/ Het langste word in het Fins telt:
a) 11 letters
b) 31 letters
c) 42 letters
d) 61 letters

2/ 'Dankjewel' in het Fins is: 
a)  Tack så mycket
b) Kiitos
c) Taksi
d)  Olkaa hyvä

3/ Allemaal Fins? 
a)  asuinpaikka, minulla on talo, bygnad
b) Vänligen, modifiera, bil
c) Yksi, kaksi, kolme, neljä, viissi
d) Femtio, nittio nio, hundra

En dan de antwoorden: 

1/
D: 61 letters: lento­kone­suihku­turbiini­moottori­apu­mekaanikko­ali­upseeri­oppilasWat zou het mooi zijn het hierbij te laten, en je er een prachtig, idyllisch Scandinavisch met uitzicht op het meer plekje bij te laten voorstellen. Niets van, het langste Finse woord betekent iets als ‘vliegtuig turbinemotor assistent mecanicien in opleiding’.

2/
B: Kiitos
Antwoord a was ‘dankjewel’ in het Zweeds. Antwoord c betekent ‘taxi’ in het Fins, en antwoord d is ‘alsjeblieft’ in het Fins.

3/
C: een, twee, drie, vier, vijf in het Fins
a: woonplaats, ik heb een huis, huis (in het zweeds)
b: alsjeblieft, veranderen, auto (allemaal in het Zweeds)
d: 51, 99 en 100 (allemaal in het Zweeds)

Niet geslaagd voor de test? Trek er eens op uit richting Finland voor meer training! 

donderdag 28 augustus 2014

De Zweedse keuken: er is meer dan gehaktballetjes!

Eén van de beste extra’s wanneer je naar Zweden reist is zeker en vast de lokale keuken. Volledig vers, en van hoge kwaliteit, maar het merendeel van de namen van de ingrediënten en gerechten kan je niet eens uitspreken. Zweden weer achterlaten is steeds met een volledig voldaan gevoel van je appetijt.

De Zweedse gehaktballetjes die overal ter wereld in de Ikea worden aangeboden zijn alom bekend. Doch is zoveel meer dan enkel ‘Kottbollar’.

rendiersteak met puree en bosbessen
De Zweedse keuken kan niet besproken worden zonder bessen te vermelden. Er is geen enkele kans dat je geen gerecht zal eten dat gedecoreerd is met rode bosbessen. Enkel vindbaar in Lapland, zijn deze besjes een basis ingrediënt in de Scandinavische medicinale thee en bij elk ontbijtbuffet geserveerd in Zweden.

Rendier en elandenvlees moet je sowieso proberen. Deze zijn overheerlijk in combinatie met bospaddenstoelen. Rendiervlees werd geïntroduceerd door de Sámi, en maakt sinds eeuwen deel uit van de Zweedse eetcultuur.

Uiteraard is er een enorme variatie aan vis, van arctische forel tot kreeft en ‘Kalix Löjrom, bekend bij de kaviaar liefhebbers als ‘het goud van het noorden’. Deze wordt bijvoorbeeld geregeld geserveerd bij de Nobelprijs uitreiking.

Smörgåsbord

Dan heb je natuurlijk nog Smörgåsbord. Dit is een typisch Zweedse maaltijd, geserveerd als buffet met een variëteit aan warme en koude gerechten. Brood, boter en kaas zijn de basics. Normaal start je met de koude hapjes, die vaak haring, zalm en palingerechten omvatten. Vervolgens ga je verdere met andere koude, en ook warme gerechten. Ook desserd kan in de vorm van Smörgåsbord!





Ben je op zoek naar een verblijf in Zweden met een uitstekende lokale keuken, overweeg dan zeker de huisbereide keuken van de kleinschalige Pinetree Lodge, het klassevol ICErestaurant in Jukkasjärvi, of de traditionele gerechten van het restaurant in het Abisko Mountain Station.
Eet smakelijk! Dat wordt ongetwijfeld een succes in Zweden! 

dinsdag 29 juli 2014

Vakantielectuur in reisthema

Ik ga op reis en ik neem me…een goed boek!

Vooral in het Hoge Noorden hoort even wegkruipen met een meeslepend boek er gewoonweg bij. Lekker genesteld in een comfortabele sofa bij het haardvuur met een warme kop thee, aan het einde van een lange dag in de verfrissende buitenlucht de wondere witte artische wereld bewonderd te hebben. Dat klinkt als vakantie!

Maar welk boek neem je nu in hemelsnaam mee?

Een aantal tips om je reis des te intenser te maken, en je Scandinavië beleving vanuit de zetel verder te zetten met romans van lokale auteurs. 





Mikael Niemi: Popmuziek uit Vittula
Een humoristische roman over de in Pajala opgroeiende jongen Matti, in Zweeds Lapland. Het zijn de jaren 1960-1970, alle wegen zijn geasfalteerd, kleine landerijen zijn in verval en rock muziek knalt uit de radio. De oude generatie houdt niet van de modernisering, terwijl Matti en zijn vriend Niila dromen van een ander leven, voorbij de horizon.
Gebaseerd op de eigen ervaringen van de schrijver die zelf uit Pajala afkomstig is. Het boek werd een Zweedse best seller.






Jonas Jonasson: De honderdjarige man die uit het raam klom en verdween
Op zijn 100ste verjaardag breekt Allan Karlsson uit zijn home door het raam. Hij is vastberaden zijn resterende dagen te vullen met avonturen, en vertrekt op een lange reis door Zweden, achternagezeten door dieven en politie. Doorheen het reisverloop maakt hij nieuwe vrienden en wordt ook zijn verleden duidelijk. Een boek waar je je doorheen lacht. 




Sofi Oksanen: Zuivering

Op een dag vindt de oude Aliide Truu een uitgeputte jonge vrouw voor haar huis in Estland. Ze heet Zara en hoewel Aliide haar niet vertrouwt, laat ze haar binnen en verzorgt haar. Wat Zara niet durft te vertellen is dat ze de kleindochter van Aliides zus Ingel is, die tijdens de Tweede Wereldoorlog naar Vladivostok werd gedeporteerd. In de oorlogsjaren was de jonge Aliide heimelijk verliefd op Hans, de echtgenoot van Ingel. Toen de Sovjet-Unie Estland bezette, moest de nationalistische Hans onderduiken, en Ingel en haar dochter werden gedeporteerd naar Siberië. Aliide deed niets om haar zus te helpen. Ze bleef in het geheim voor haar geliefde Hans zorgen in de hoop samen op een dag naar Tallinn te kunnen vluchten. Als de jonge Zara het huis van Aliide opzoekt neemt het verhaal een gruwelijke wending. 

De roman is gebaseerd op een ware gebeurtenis en won onder andere de literatuurprijs van de Noordse Raad. 


Marianne Fredriksson: Simon

Simon Larsson groeit op in een arbeidersgezin in Göteborg in de jaren 1940. De Tweede Wereldoorlog is volop aan de gang, Simons vader is een man van principes, zijn moeder een warme en toegewijde huisvrouw. Maar zij zijn niet zijn biologische ouders. Simon ontdekt dat hij geadopteerd werd, en dat zijn vader Joods is. Simon raakt bevriend met Isak Lentov, een Joodse jongen van zijn school, wiens familie uit Nazi-Duitsland vluchtte. De link tussen Simon en de Lentov’s wordt meer en meer aangehaald naarmate de jongens volwassen worden en de oorlog vordert. 

Verfilmd in 2011 en daarmee Zwedens grootste filmproductie ooit. 



Stieg Larson: De Millennium trilogie
Met deze trilogie zijn een aantal boeken van wereldklasse aan de misdaad literatuur toegevoegd. Zo meeslepend, dat wanneer je begint te lezen je niet meer wil stoppen. De trilogie bestaat uit: Mannen die vrouwen haten, De vrouw die met vuur speelde en Gerechtigheid.

Heb je hem nog niet gelezen, dan is dit je kans! Met de Millennium Trilogie heb je je handen vol gedurende je hele reis. Ga je ook richting Stockholm, dan is de themawandeling een aanrader. Deze brengt je gegarandeerd op een aantal bijzondere locaties in de stad.

Toch liever in de zetel? Dan kan je altijd voor de verfilming opteren. 



Arnaldur Indridason: Schemerspel
Meeslepend werk van de bekendste IJslandse auteur.

Reykjavik is in rep en roer door de aanvang van het wereldkampioenschap schaken in de stad. De Koude Oorlog is op zijn hoogtepunt en vertegenwoordigers van oost en west leiden hun spelers naar het schaakbord. Tijdens de voorbereidingen wordt een jongen in de bioscoop het slachtoffer van een brutale aanval. De politie is overbelast met extra veiligheidsmaatregelen voor de schaakwedstrijd, toch wil Marion Briem die het onderzoekt leidt, er achter komen voor welk doel dit mensenleven werd genomen.

maandag 14 juli 2014

Ook de UNESCO vindt Lapland prachtig

De lijst is ellenlang, wie houdt het nog bij. Maar toch, de waarde van een benoeming tot ‘UNESCO werelderfgoedsite’ mag niet onderschat worden. Het betreft immers stuk voor stuk locaties over de hele wereld die van onschatbare waarde zijn voor de humaniteit. 
De UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) moedigt de identificatie, bescherming en bewaring van dit cultureel en natuurlijk erfgoed aan, zowel bij de overheden als bij de lokale bevolking zelf. Een benoeming van een locatie tot werelderfgoed, heeft dan ook het voordeel tot verplichte instandhouding van het erfgoed door de huidige en alle volgende generaties.

Lapland is als streek één van de veertien Zweedse werelderfgoedsites op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO, sinds 1996. Een bijzonderheid is de erkenning als combinatie van natuur-en cultuurerfgoed.

Het gebied bestaat uit 940 000 hectare, en omvat vier nationale parken: Muddus, Sarek, Padjelanta en Stora Sjöfallet, en twee natuurreservaten: Sjaunja en Stubba. Het gevarieerde landschap is gevormd door bergketens, gletsjers, hoogvlakten, oerbossen, taiga en toendra, bergmeren en een uitgebreide fauna en flora met bedreigde soorten.

Lapland werd opgenomen als werelderfgoedsite om verschillende redenen. De regio is van bijzondere universele waarde omwille van de lopende ecologische, geologische en biologische processen. Daarnaast is de variëteit aan natuurlijke fenomenen enorm, en is de natuur zeer divers met onder andere een populatie van ongeveer 100 bruine beren en alpiene flora.

Op cultureel vlak is Lapland van waarde dankzij de aanwezigheid van de Sámi sinds de prehistorie. Het is de grootste regio in de wereld met een voorvaderlijke manier van leven gebaseerd op de seizoensafhankelijke trek van kuddes rendieren tussen bergen en vlakten. De Sámi bewaren alle traditionele waarden met betrekking tot rendierhoeden, houthakken, vissen en jagen. 




Ziezo, alweer een extra motivatie om Lapland van je lijstje te schrappen. Als de UNESCO er vol van is, dan moet het wel waar zijn!