woensdag 17 september 2014

Het IJslandse klimaat

Ongeacht de noordelijke ligging en in tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, heeft IJsland redelijk mild klimaat met korte, koele zomers en lange, milde winters. Dankzij de warme golfstroom die langs de zuid-en westkust stroomt, is de gemiddelde zomertemperatuur rond de 12°C, en de wintertemperatuur rond het vriespunt. Lang niet zo ijzig als je zou denken dus!

In de winter aan de kust zijn de temperaturen vrij gelijkaardig als in Belgje of Nederland. In het binnenland is het doorgaans iets kouder dan aan de kust, en daar kan je in eender welk seizoen van het jaar wel eens overvallen worden door sneeuw-of hagelbuien. ’s Nachts kan ook wel eens gaan vriezen.

Haalt de zomer meer dan 20°C, dan spreekt met al gauw over een hittegolf. Mei, juni en juli zijn statistisch gezien de maanden met minste neerslag.

Door de ligging van IJsland midden in de Atlantische Oceaan, en omdat warme en koude zeestromen en winden elkaar ontmoeten, waait het veel en is het weer erg onberekenbaar en wisselvallig. Men zegt dan ook ‘Als het weer je niet bevalt, wacht dan 5 minuten’. Lichtjes overdreven, maar toch kom je vaak erg verschillende weersomstandigheden tegen in 1 dag. Wees hier altijd op voorbereid!



In de zomer gaat de zon nauwelijks onder, en is het zelfs om 2u ’s nachts nog voldoende licht om bijvoorbeeld te gaan wandelen. Een slaapmasker voorzien kan dus handig zijn. In de december en januari daarentegen komt de zon pas op rond 11u, en gaat ze onder rond 16u. Gelukkig lengen de dagen zeer snel, want in februari komt de zon al op rond 9, met ondergang rond 18u. Dat zorgt al voor een voldoende mooie lange dag. Gelukkig worden de nachten verlicht door mooi noorderlicht.


Dat is immers één van de grote troeven van IJsland in de wintermaanden. Vanaf eind september tot eind april maak je kans op dit magnifieke lichtspektakel. IJsland ligt op de poolcirkel, en precies in de gordel waar de meeste noorderlichtactiviteit wordt geregistreerd, ongeveer 100 nachten per jaar! Uiteraard is logeren buiten de stad, zonder lichtvervuiling en met een mooie open kijk op de hemel een voordeel. 






vrijdag 5 september 2014

De Finse taal - test jezelf!

De Finse taal, ofwel ‘what doesn’t kill you makes you stronger’

Het Fins behoort tot de Finno-Oegrische (Oeralische) talen, uit de familie van Oostzeefins. De meest nauw verwante talen zijn het Karelisch, Estisch en het Hongaars.

Fins wordt geschreven in het Latijnse alfabet, waaraan na de z drie tekens zijn toegevoegd: å, ä en ö. Typisch voor het Fins is het grote aantal klinkers tegenover medeklinkers. Zo komen de b, c, f, q, w, x en z in het Fins niet voor! Wel in de woorden die aan het Zweeds ontleend zijn. Er zijn 7 klinkers (a, e, i, o, u, y en ö) die zowel kort als lang gebruikt kunnen worden en bovendien gecombineerd kunnen worden tot een groot aantal tweeklanken. Er heerst klinkerharmonie, wat wil zeggen dat binnen een woord slechts klinkers uit één bepaalde categorie kunnen voorkomen: diegene die vooraan in de mond gevormd worden, en diegene die achteraan in de mond gevormd worden.

Omdat het Fins niet behoort tot de Indo-Europese talen wordt de grammatica erg lastig bevonden. Een aantal grammaticale eigenschappen zijn erg apart. Zo kunnen woorden verlengd worden door een keten van ‘aangeplakte’ elementen die bijvoorbeeld plaatsbepaling of bezit weergeven. Daarnaast zijn er maar liefst 15 naamvallen! 
De ontkenning in het Fins doet men aan de hand van een werkwoord, alsof het woord ‘niet’ vervoegd zou worden. Stel je dus iets voor als ‘ik niet lezen’, en ‘wij nieten lezen’

Ook het Zweeds is een officiële taal in Finland! Steden en straten hebben een Finse én en Zweedse naam, bijvoorbeeld Helsingfors in het Zweeds is Helsinki in het Fins.


Even kijken wat we er zonder te veel voorkennis van bakken: 

1/ Het langste word in het Fins telt:
a) 11 letters
b) 31 letters
c) 42 letters
d) 61 letters

2/ 'Dankjewel' in het Fins is: 
a)  Tack så mycket
b) Kiitos
c) Taksi
d)  Olkaa hyvä

3/ Allemaal Fins? 
a)  asuinpaikka, minulla on talo, bygnad
b) Vänligen, modifiera, bil
c) Yksi, kaksi, kolme, neljä, viissi
d) Femtio, nittio nio, hundra

En dan de antwoorden: 

1/
D: 61 letters: lento­kone­suihku­turbiini­moottori­apu­mekaanikko­ali­upseeri­oppilasWat zou het mooi zijn het hierbij te laten, en je er een prachtig, idyllisch Scandinavisch met uitzicht op het meer plekje bij te laten voorstellen. Niets van, het langste Finse woord betekent iets als ‘vliegtuig turbinemotor assistent mecanicien in opleiding’.

2/
B: Kiitos
Antwoord a was ‘dankjewel’ in het Zweeds. Antwoord c betekent ‘taxi’ in het Fins, en antwoord d is ‘alsjeblieft’ in het Fins.

3/
C: een, twee, drie, vier, vijf in het Fins
a: woonplaats, ik heb een huis, huis (in het zweeds)
b: alsjeblieft, veranderen, auto (allemaal in het Zweeds)
d: 51, 99 en 100 (allemaal in het Zweeds)

Niet geslaagd voor de test? Trek er eens op uit richting Finland voor meer training! 

dinsdag 29 juli 2014

Vakantielectuur in reisthema

Ik ga op reis en ik neem me…een goed boek!

Vooral in het Hoge Noorden hoort even wegkruipen met een meeslepend boek er gewoonweg bij. Lekker genesteld in een comfortabele sofa bij het haardvuur met een warme kop thee, aan het einde van een lange dag in de verfrissende buitenlucht de wondere witte artische wereld bewonderd te hebben. Dat klinkt als vakantie!

Maar welk boek neem je nu in hemelsnaam mee?

Een aantal tips om je reis des te intenser te maken, en je Scandinavië beleving vanuit de zetel verder te zetten met romans van lokale auteurs. 





Mikael Niemi: Popmuziek uit Vittula
Een humoristische roman over de in Pajala opgroeiende jongen Matti, in Zweeds Lapland. Het zijn de jaren 1960-1970, alle wegen zijn geasfalteerd, kleine landerijen zijn in verval en rock muziek knalt uit de radio. De oude generatie houdt niet van de modernisering, terwijl Matti en zijn vriend Niila dromen van een ander leven, voorbij de horizon.
Gebaseerd op de eigen ervaringen van de schrijver die zelf uit Pajala afkomstig is. Het boek werd een Zweedse best seller.






Jonas Jonasson: De honderdjarige man die uit het raam klom en verdween
Op zijn 100ste verjaardag breekt Allan Karlsson uit zijn home door het raam. Hij is vastberaden zijn resterende dagen te vullen met avonturen, en vertrekt op een lange reis door Zweden, achternagezeten door dieven en politie. Doorheen het reisverloop maakt hij nieuwe vrienden en wordt ook zijn verleden duidelijk. Een boek waar je je doorheen lacht. 




Sofi Oksanen: Zuivering

Op een dag vindt de oude Aliide Truu een uitgeputte jonge vrouw voor haar huis in Estland. Ze heet Zara en hoewel Aliide haar niet vertrouwt, laat ze haar binnen en verzorgt haar. Wat Zara niet durft te vertellen is dat ze de kleindochter van Aliides zus Ingel is, die tijdens de Tweede Wereldoorlog naar Vladivostok werd gedeporteerd. In de oorlogsjaren was de jonge Aliide heimelijk verliefd op Hans, de echtgenoot van Ingel. Toen de Sovjet-Unie Estland bezette, moest de nationalistische Hans onderduiken, en Ingel en haar dochter werden gedeporteerd naar Siberië. Aliide deed niets om haar zus te helpen. Ze bleef in het geheim voor haar geliefde Hans zorgen in de hoop samen op een dag naar Tallinn te kunnen vluchten. Als de jonge Zara het huis van Aliide opzoekt neemt het verhaal een gruwelijke wending. 

De roman is gebaseerd op een ware gebeurtenis en won onder andere de literatuurprijs van de Noordse Raad. 


Marianne Fredriksson: Simon

Simon Larsson groeit op in een arbeidersgezin in Göteborg in de jaren 1940. De Tweede Wereldoorlog is volop aan de gang, Simons vader is een man van principes, zijn moeder een warme en toegewijde huisvrouw. Maar zij zijn niet zijn biologische ouders. Simon ontdekt dat hij geadopteerd werd, en dat zijn vader Joods is. Simon raakt bevriend met Isak Lentov, een Joodse jongen van zijn school, wiens familie uit Nazi-Duitsland vluchtte. De link tussen Simon en de Lentov’s wordt meer en meer aangehaald naarmate de jongens volwassen worden en de oorlog vordert. 

Verfilmd in 2011 en daarmee Zwedens grootste filmproductie ooit. 



Stieg Larson: De Millennium trilogie
Met deze trilogie zijn een aantal boeken van wereldklasse aan de misdaad literatuur toegevoegd. Zo meeslepend, dat wanneer je begint te lezen je niet meer wil stoppen. De trilogie bestaat uit: Mannen die vrouwen haten, De vrouw die met vuur speelde en Gerechtigheid.

Heb je hem nog niet gelezen, dan is dit je kans! Met de Millennium Trilogie heb je je handen vol gedurende je hele reis. Ga je ook richting Stockholm, dan is de themawandeling een aanrader. Deze brengt je gegarandeerd op een aantal bijzondere locaties in de stad.

Toch liever in de zetel? Dan kan je altijd voor de verfilming opteren. 



Arnaldur Indridason: Schemerspel
Meeslepend werk van de bekendste IJslandse auteur.

Reykjavik is in rep en roer door de aanvang van het wereldkampioenschap schaken in de stad. De Koude Oorlog is op zijn hoogtepunt en vertegenwoordigers van oost en west leiden hun spelers naar het schaakbord. Tijdens de voorbereidingen wordt een jongen in de bioscoop het slachtoffer van een brutale aanval. De politie is overbelast met extra veiligheidsmaatregelen voor de schaakwedstrijd, toch wil Marion Briem die het onderzoekt leidt, er achter komen voor welk doel dit mensenleven werd genomen.