woensdag 1 oktober 2014

Verhuis eens een stad

Wat als de funderingen van je stad beginnen te verzakken?
Geen paniek, verhuis gewoonweg de hele stad!

Dit staat het mijnstadje Kiruna te wachten. Kiruna is de meest noordelijke stad in Zweden, gelegen boven de poolcirkel op 67° noord. Het stadje dankt haar bestaan aan de lokale ijzerertsmijn, ’s werelds grootste ondergrondse mijncomplex. Het is het economische hart van de regio, dat al meer dan 100 jaar lang de grote meerderheid van de stadsbevolking tewerk stelt.

De exploitatie van de mijn maakt nu de verhuis van de stad Kiruna noodzakelijk. Een gedeelte van de funderingen van de stad is gaan barsten en staat op punt van instorting. Daarenboven wil het lokale mijnbedrijf dieper gaan graven, om nog 800 miljoen ton ijzererts te kunnen ontginnen.


Een project op grote schaal met hallucinante cijfers

De hele stad zal 3 kilometer oostwaarts verplaatst worden. In totaal zullen 23 000 inwoners moeten verhuizen, met letterlijk hun hele hebben en houden, huis inclusief. Sommige gebouwen zullen afgebroken worden en heropgebouwd op hun nieuwe locatie. Je zou het kunnen vergelijken met Ikea meubilair. Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn voor de authentieke, historische kerk van Kiruna. Deze werd gebouwd in 1912 en is Zwedens grootste houten bouwwerk. In 2001 ontving het nog de prijs van mooiste gebouw in heel Zweden.

Een stad verhuizen is hele opgave die een hele boel actoren omvat: stedenbouwkundigen, architecten, landschapsontwerpers, biologen, bouwkundig ingenieurs, bouwvakkers, sociaal antropologen… Het is ook een klus die je niet in 1 keer klaart. Er zal minstens 20 jaar over gaan om de hele stad te verplaatsen. Sommigen hebben het zelfs over 40 tot 50 jaar. Het stadscentrum en de winkelstraat zouden afgerond moeten zijn in 2018.

Dan hebben we het nog niet gehad over de immense kost van een dergelijk project. Het mijnbedrijf spendeerde al een dikke 4 biljoen Zweedse Kronen aan het project, en voorziet nóg een 7,5 biljoen. Zij kopen onder andere de huizen van de inwoners op, zodat de inwoners zelf een nieuwe thuis kunnen kopen in het ‘nieuwe’ Kiruna.


Een tweede kans tot ruimtelijke ordening

Eerlijk gezegd, Kiruna is vanuit toeristisch oogpunt niet bepaald de meest inspirerende Zweedse stad. Los van de kerk zijn er niet te veel opmerkelijke gebouwen of locaties te vinden. De hele verhuis betekent een enorme opportuniteit voor stedenbouwkundigen om Kiruna opnieuw te ontwerpen volgens de meest recente inzichten. Het stadsbestuur heeft dan ook een ontwerpwedstrijd georganiseerd, die werd gewonnen door het project ‘Kiruna 4 Ever’, door White Arkitekter AB.  

En wat met de inwoners van Kiruna? Hoe voelen zij zich bij het verlaten van hun oude vertrouwde hoekjes en straatjes? Allemaal prima! Ze zijn best tevreden met de verhuis. Ze ontvangen immers een mooie prijs voor hun woning, en kunnen verhuizen naar een stad met alle moderne, spiksplinternieuwe faciliteiten met oog voor duurzame ontwikkeling, en de nodige infrastructuur voor ontspanning, cultuur en sport. En de boost voor het lokale toerisme er nog bij!


Kiruna luchthaven is het startpunt van de meeste reizigers naar Zweeds Lapland. Ook de reizen met Xplore the North naar het ICEhotel van Jukkasjärvi, de Pinetree Lodge, en Abisko starten in Kiruna. Of neen, binnenkort starten deze in ‘nieuw’ Kiruna! 

woensdag 17 september 2014

Het IJslandse klimaat

Ongeacht de noordelijke ligging en in tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, heeft IJsland redelijk mild klimaat met korte, koele zomers en lange, milde winters. Dankzij de warme golfstroom die langs de zuid-en westkust stroomt, is de gemiddelde zomertemperatuur rond de 12°C, en de wintertemperatuur rond het vriespunt. Lang niet zo ijzig als je zou denken dus!

In de winter aan de kust zijn de temperaturen vrij gelijkaardig als in Belgje of Nederland. In het binnenland is het doorgaans iets kouder dan aan de kust, en daar kan je in eender welk seizoen van het jaar wel eens overvallen worden door sneeuw-of hagelbuien. ’s Nachts kan ook wel eens gaan vriezen.

Haalt de zomer meer dan 20°C, dan spreekt met al gauw over een hittegolf. Mei, juni en juli zijn statistisch gezien de maanden met minste neerslag.

Door de ligging van IJsland midden in de Atlantische Oceaan, en omdat warme en koude zeestromen en winden elkaar ontmoeten, waait het veel en is het weer erg onberekenbaar en wisselvallig. Men zegt dan ook ‘Als het weer je niet bevalt, wacht dan 5 minuten’. Lichtjes overdreven, maar toch kom je vaak erg verschillende weersomstandigheden tegen in 1 dag. Wees hier altijd op voorbereid!



In de zomer gaat de zon nauwelijks onder, en is het zelfs om 2u ’s nachts nog voldoende licht om bijvoorbeeld te gaan wandelen. Een slaapmasker voorzien kan dus handig zijn. In de december en januari daarentegen komt de zon pas op rond 11u, en gaat ze onder rond 16u. Gelukkig lengen de dagen zeer snel, want in februari komt de zon al op rond 9, met ondergang rond 18u. Dat zorgt al voor een voldoende mooie lange dag. Gelukkig worden de nachten verlicht door mooi noorderlicht.


Dat is immers één van de grote troeven van IJsland in de wintermaanden. Vanaf eind september tot eind april maak je kans op dit magnifieke lichtspektakel. IJsland ligt op de poolcirkel, en precies in de gordel waar de meeste noorderlichtactiviteit wordt geregistreerd, ongeveer 100 nachten per jaar! Uiteraard is logeren buiten de stad, zonder lichtvervuiling en met een mooie open kijk op de hemel een voordeel. 






vrijdag 5 september 2014

De Finse taal - test jezelf!

De Finse taal, ofwel ‘what doesn’t kill you makes you stronger’

Het Fins behoort tot de Finno-Oegrische (Oeralische) talen, uit de familie van Oostzeefins. De meest nauw verwante talen zijn het Karelisch, Estisch en het Hongaars.

Fins wordt geschreven in het Latijnse alfabet, waaraan na de z drie tekens zijn toegevoegd: å, ä en ö. Typisch voor het Fins is het grote aantal klinkers tegenover medeklinkers. Zo komen de b, c, f, q, w, x en z in het Fins niet voor! Wel in de woorden die aan het Zweeds ontleend zijn. Er zijn 7 klinkers (a, e, i, o, u, y en ö) die zowel kort als lang gebruikt kunnen worden en bovendien gecombineerd kunnen worden tot een groot aantal tweeklanken. Er heerst klinkerharmonie, wat wil zeggen dat binnen een woord slechts klinkers uit één bepaalde categorie kunnen voorkomen: diegene die vooraan in de mond gevormd worden, en diegene die achteraan in de mond gevormd worden.

Omdat het Fins niet behoort tot de Indo-Europese talen wordt de grammatica erg lastig bevonden. Een aantal grammaticale eigenschappen zijn erg apart. Zo kunnen woorden verlengd worden door een keten van ‘aangeplakte’ elementen die bijvoorbeeld plaatsbepaling of bezit weergeven. Daarnaast zijn er maar liefst 15 naamvallen! 
De ontkenning in het Fins doet men aan de hand van een werkwoord, alsof het woord ‘niet’ vervoegd zou worden. Stel je dus iets voor als ‘ik niet lezen’, en ‘wij nieten lezen’

Ook het Zweeds is een officiële taal in Finland! Steden en straten hebben een Finse én en Zweedse naam, bijvoorbeeld Helsingfors in het Zweeds is Helsinki in het Fins.


Even kijken wat we er zonder te veel voorkennis van bakken: 

1/ Het langste word in het Fins telt:
a) 11 letters
b) 31 letters
c) 42 letters
d) 61 letters

2/ 'Dankjewel' in het Fins is: 
a)  Tack så mycket
b) Kiitos
c) Taksi
d)  Olkaa hyvä

3/ Allemaal Fins? 
a)  asuinpaikka, minulla on talo, bygnad
b) Vänligen, modifiera, bil
c) Yksi, kaksi, kolme, neljä, viissi
d) Femtio, nittio nio, hundra

En dan de antwoorden: 

1/
D: 61 letters: lento­kone­suihku­turbiini­moottori­apu­mekaanikko­ali­upseeri­oppilasWat zou het mooi zijn het hierbij te laten, en je er een prachtig, idyllisch Scandinavisch met uitzicht op het meer plekje bij te laten voorstellen. Niets van, het langste Finse woord betekent iets als ‘vliegtuig turbinemotor assistent mecanicien in opleiding’.

2/
B: Kiitos
Antwoord a was ‘dankjewel’ in het Zweeds. Antwoord c betekent ‘taxi’ in het Fins, en antwoord d is ‘alsjeblieft’ in het Fins.

3/
C: een, twee, drie, vier, vijf in het Fins
a: woonplaats, ik heb een huis, huis (in het zweeds)
b: alsjeblieft, veranderen, auto (allemaal in het Zweeds)
d: 51, 99 en 100 (allemaal in het Zweeds)

Niet geslaagd voor de test? Trek er eens op uit richting Finland voor meer training!