vrijdag 24 oktober 2014

IJsland in de winter

IJsland staat onterecht niet bekend als winterbestemming. Ideaal om de voordelen hiervan te benutten! In de wintermaanden verdrink je niet in hordes toeristen, kan je elke bezienswaardigheid van op de eerste rij aanschouwen, en maak je elke avond kans op een noorderlichtshow. Klinkt als een goed begin, maar er is nog meer!


Je winters IJsland avontuur begint al in het vliegtuig. Je hoeft geen helikopter vlucht te regelen om een spectaculair zicht op het land te krijgen vanuit de lucht, dat zit inbegrepen in je vliegticket! Nog voor je voet aan land zet, heb je de uitgestrekte gletsjerkappen van de Vatnajökull en Myrdalsjökul al kunnen spotten. Om je na landing meteen onder te dompelen in de lokale cultuur, kan je recht naar het Blue Lagoon warmwatermeer trekken, gelegen op amper 25 kilometer van de internationale luchthaven van Keflavik. Het melkachtige azuurblauwe water met al zijn mineralen en therapeutische eigenschappen brengen je in één klap in een relaxte vakantiestemming. Heerlijk om bij -5°C in het 40 graden warme water te dobberen. 
Op het hele eiland kan je natuurlijke warmwaterbronnen vinden waar je in kan baden, geothermisch verwarmd, uiteraard!  

Met de 4x4 ben je perfect vrij om het land op eigen ritme te verkennen. Je hoeft geen Parijs-Dakar piloot te zijn om in IJsland rond te rijden. De 4x4 biedt je in de eerste plaats meer veiligheid op de geasfalteerde banen in de winter, en de vrijheid om waar aangegeven of waar nodig ook af te wijken van de hoofdweg.
Het blijft echter niet bij rondrijden. De winter is een uitgelezen periode om uitgerust met stijgijzers, klimgordel, cordeetouw en gids te voet de gletsjers op te wandelen. Iedereen kan deelnemen, laat je kans dus niet voorbijgaan! Ook met een sneeuwscooter kan je besneeuwde vlaktes doorkruisen, en dan zijn er nog de superjeeps, waarvoor geen hindernis onmogelijk is en je het ruige binnenland in kan gaan verkennen. Liever wat rustiger? IJsland staat bekend voor z’n rustige en gedrongen paarden die je maar al te graag vervoeren. Het najaar en voorjaar zijn ook prachtig om te wandelen in herftkleuren en lentebloesems.

Met de kids erbij wordt IJsland alleen maar magischer! De eeuwenoude folklore van het land is wijdverspreid. Authentieke turfboerderijen spreken tot de verbeelding, de vikingcultuur leeft, en verwijzingen naar de epische heldensaga’s vind je regelmatig. De natuurpracht is in kinderogen deste bijzonder: in spanning een geyser uitbarsting afwachten, wandelen op een gletsjertong, zwemmen in natuurlijke warmwaterbronnen, wandelen onder een denderende waterval.  

Laat de naam je niet bedotten. Dankzij de warme invloed van de golfstroom vanuit de Caraïben geniet IJsland een gematigd klimaat het hele jaar door. In de winter ligt er overwegend een dun laagje sneeuw en schommelen temperaturen tussen 0 en -5°C. Lang niet zo ijzig als je zou denken dus! Daarnaast zullen de IJslanders je steeds een warme welkom bezorgen. Locals houden ervan hun cultuur te delen met geïntereseerden en zullen er alles aan doen om je een onvergetelijk verblijf te doen beleven, de onvergetelijke landschappen zijn sowieso gegarandeerd!

Je reis starten en/of eindigen doe je in het hippe Reykjavik. Design, muziek, theater, galerijen zorgen voor waaier aan entertainment. Ook de foodies hebben Reykjavik stilaan gevonden. De verse lokale ingrediënten zijn dan ook een bron van inspiratie voor chefs wat resulteert in een explosie aan nieuwe restaurantjes! Een ruim aanbod aan gezellige pubs, wine bars, en clubs zorgen voor een waardige afsluiter van de avond.  Het laat maken is de boodschap, deste meer kans heb je om een glimp van het noorderlicht op te vangen. Er is een grote kans op noorderlichtactiviteit van eind september tot eind april in heel IJsland. Een onbetaalbare extra die je er in de wintermaanden zomaar bovenop krijgt!

Ook zin om Winters IJsland te ontdekken onder het dansende noorderlicht, neem dan een kijkje bij specialist Xplore the North. Hier vind je toegankelijke, gevarieerde programma’s naar winters IJsland. 

dinsdag 14 oktober 2014

Wat je nog niet wist over de Sámi

De Sámi liggen aan de oorsprong van de hele Scandinavische bevolking

Rond 11000 voor Christus smelten de Europese gletsjers vanaf de kustgebieden richting het binnenland, en de mens volgde. Het leven was hard gezien het arctische klimaat, maar de Sámi pasten zich aan hun omgeving aan. Ze kleedden zich in dierenhuiden en onderhielden een nomadische levensstijl, leefden in tipi-tenten en joegen op rendier, beer, eland, konijn en bever. Ook visvangst zorgde voor een mooie voedselvoorziening met zeehond en walvis aan de kust, en zalm en baars in het binnenland. Dat alles aangevuld met bosbessen.


Alles draait rond…rendieren!

Rendieren vormen het middelpunt van de Sámi cultuur. Voor duizenden jaren werd in het wild op deze dieren gejaagd, met zelfgemaakte wapens en vallen. Later werden de dieren gehoed in kuddes, en worden hun natuurlijke vijanden door de herders gecontroleerd. Vandaag de dag hoeden de Sámi nog steeds hun kuddes, die wel vrij in de natuur rondzwerven. Een herder herkent zijn kudde aan de insnijding in het oor van zijn dieren. 



In totaal, 100 000 Samen

Het merendeel van de Sámi, zo’n 50 000, wonen in Noorwegen. De overigen bevinden zich in Zweden, Finland en Rusland. Ongeveer 20 000 van hen spreken Samisch. Er bestaat geen Samische standaardtaal. Het gesproken Samisch kent vele, sterk verschillende, varianten verdeeld over een aantal aparte talen. Het Samisch is verwant aan het Fins en Ests en behoort tot de Finoegrische taalfamilie.




Sámi = democratie

Tegenwoordig is er zowel in NoorwegenZweden als Finland een Sámi parlement, het ‘Sameting’, dat bij de nationale overheden van de staten waaronder Lapland ressorteert, inspraak heeft in zaken die de Samen en hun woongebied betreffen.


Festivalitis

Heel karakteristiek is de Sámi muziek met het zingen van de ‘yoik’. Het zijn a cappella liederen gewoonlijk traag gezongen met emotionele teksten, zowel vrolijk, verdrietig als melancholisch. Op de vele festivals worden de verschillende Sámi gebruiken uitgebreid gevierd, bijvoorbeeld bij de lentemigratie van de rendieren richting de kust.

Rond de nationale dag van de Sámi, op 6 februari, wordt er telkens een festival georganiseerd gedurende een hele week. De week zit gevuld met activiteiten: rendierenrace, Sámi markt, kampioenschap lasso werpen, tentoonstellingen, en natuurlijk, muziek. 
In 2015 gaat het festival door van 1-9 februari in Tromso. 


Fashionably Sámi

Het authentieke kledingstuk is de Gakti, gemaakt van rendierleer en pezen. Tegenwoordig worden ook wel wol, katoen of zijde gebruikt. De boots worden van rendierleer en bont vervaardigd. Typisch is de gekrulde, opstaande tip. Daarnaast is de versierde riem met mes van rendiergewei een must bij de Sámi outfit. De versieringen, kleuren en patronen in de kledij tonen aan waar een persoon vandaan komt, of hij getrouwd is, en soms zelfs tot welke specifieke familie deze hoort. 

woensdag 1 oktober 2014

Verhuis eens een stad

Wat als de funderingen van je stad beginnen te verzakken?
Geen paniek, verhuis gewoonweg de hele stad!

Dit staat het mijnstadje Kiruna te wachten. Kiruna is de meest noordelijke stad in Zweden, gelegen boven de poolcirkel op 67° noord. Het stadje dankt haar bestaan aan de lokale ijzerertsmijn, ’s werelds grootste ondergrondse mijncomplex. Het is het economische hart van de regio, dat al meer dan 100 jaar lang de grote meerderheid van de stadsbevolking tewerk stelt.

De exploitatie van de mijn maakt nu de verhuis van de stad Kiruna noodzakelijk. Een gedeelte van de funderingen van de stad is gaan barsten en staat op punt van instorting. Daarenboven wil het lokale mijnbedrijf dieper gaan graven, om nog 800 miljoen ton ijzererts te kunnen ontginnen.


Een project op grote schaal met hallucinante cijfers

De hele stad zal 3 kilometer oostwaarts verplaatst worden. In totaal zullen 23 000 inwoners moeten verhuizen, met letterlijk hun hele hebben en houden, huis inclusief. Sommige gebouwen zullen afgebroken worden en heropgebouwd op hun nieuwe locatie. Je zou het kunnen vergelijken met Ikea meubilair. Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn voor de authentieke, historische kerk van Kiruna. Deze werd gebouwd in 1912 en is Zwedens grootste houten bouwwerk. In 2001 ontving het nog de prijs van mooiste gebouw in heel Zweden.

Een stad verhuizen is hele opgave die een hele boel actoren omvat: stedenbouwkundigen, architecten, landschapsontwerpers, biologen, bouwkundig ingenieurs, bouwvakkers, sociaal antropologen… Het is ook een klus die je niet in 1 keer klaart. Er zal minstens 20 jaar over gaan om de hele stad te verplaatsen. Sommigen hebben het zelfs over 40 tot 50 jaar. Het stadscentrum en de winkelstraat zouden afgerond moeten zijn in 2018.

Dan hebben we het nog niet gehad over de immense kost van een dergelijk project. Het mijnbedrijf spendeerde al een dikke 4 biljoen Zweedse Kronen aan het project, en voorziet nóg een 7,5 biljoen. Zij kopen onder andere de huizen van de inwoners op, zodat de inwoners zelf een nieuwe thuis kunnen kopen in het ‘nieuwe’ Kiruna.


Een tweede kans tot ruimtelijke ordening

Eerlijk gezegd, Kiruna is vanuit toeristisch oogpunt niet bepaald de meest inspirerende Zweedse stad. Los van de kerk zijn er niet te veel opmerkelijke gebouwen of locaties te vinden. De hele verhuis betekent een enorme opportuniteit voor stedenbouwkundigen om Kiruna opnieuw te ontwerpen volgens de meest recente inzichten. Het stadsbestuur heeft dan ook een ontwerpwedstrijd georganiseerd, die werd gewonnen door het project ‘Kiruna 4 Ever’, door White Arkitekter AB.  

En wat met de inwoners van Kiruna? Hoe voelen zij zich bij het verlaten van hun oude vertrouwde hoekjes en straatjes? Allemaal prima! Ze zijn best tevreden met de verhuis. Ze ontvangen immers een mooie prijs voor hun woning, en kunnen verhuizen naar een stad met alle moderne, spiksplinternieuwe faciliteiten met oog voor duurzame ontwikkeling, en de nodige infrastructuur voor ontspanning, cultuur en sport. En de boost voor het lokale toerisme er nog bij!


Kiruna luchthaven is het startpunt van de meeste reizigers naar Zweeds Lapland. Ook de reizen met Xplore the North naar het ICEhotel van Jukkasjärvi, de Pinetree Lodge, en Abisko starten in Kiruna. Of neen, binnenkort starten deze in ‘nieuw’ Kiruna!